Ga naar hoofdinhoud

Situatie

Racistische pesterijen

Je bent verantwoordelijke van een organisatie en je verneemt dat een werkneemster zich al drie jaar slachtoffer voelt van racistische pesterijen vanwege haar rechtstreekse overste. Zij heeft formeel klacht ingediend bij de externe preventieadviseur die de feiten van racisme in zijn verslag heeft beschreven.


Juridisch antwoord

Als verantwoordelijke ben je aansprakelijk wanneer een personeelslid pestgedrag vertoont en zich racistisch gedraagt ten overstaan van een andere medewerker.

De wet van 11 juni 2002 betreffende de bescherming tegen pesten, geweld en seksuele intimidatie op het werk voorziet dat ongewenst gedrag, dat is gerelateerd aan een beschermd criterium (bijvoorbeeld zogenaamd ras), en dat voor gevolg heeft dat de waardigheid van die persoon wordt gekrenkt en dat er een intimiderende, vijandige, vernederende of kwetsende omgeving ontstaat, wordt beschouwd als discriminerend gedrag waartegen bij de arbeidsrechtbanken beroep kan worden ingesteld.

Wet voor welzijn op het werk en tegen pesterijen

Het is aan jou om dergelijke incidenten zo snel mogelijk onder controle te krijgen, vooral als je een gezagsfunctie uitoefent, door erop toe te zien dat:

  • er een verbod wordt ingesteld voor werknemers om in de toekomst nog racistische en/of intimiderende uitlatingen te verspreiden;
  • er in de werkomgeving geen indiscrete vragen worden gesteld, toespelingen worden gemaakt, informele controles worden gedaan of willekeurige beslissingen worden genomen met de bedoeling om een medewerker/-werkster aan de kant te zetten.
In deze situatie bevestigt het verslag van de externe preventieadviseur het racistische karakter van de pesterij. Je dient de aanbevelingen van de adviseur te respecteren en eventueel sancties te nemen ten overstaan van de desbetreffende medewerker.

Advies aan de manager

Pesten of intimidatie op het werk kan op verschillende manieren worden vermeden:

  • Zorg ervoor dat de Welzijnswet wordt toegepast.
  • Stel een (externe of interne) preventieadviseur aan en stimuleer mensen op het terrein om vertrouwenspersoon te worden.
  • Maak mensen bewust van de preventieve rol die zij te vervullen hebben. Dit geldt zowel voor de gewone werknemer/-neemster als voor de hoogste kaders.
  • Sommige managementmethodes kunnen overigens ook worden beschouwd als pesterijen: de werklast, de evaluatiemethoden, de druk, herhaalde beledigingen en vernederingen.
📒 Meer informatie daarover vind je in de brochure van de FOD Werkgelegenheid over de preventie van de psychosociale belasting op het werk.

Als verantwoordelijke is het belangrijk dat je een duidelijk standpunt inneemt ten overstaan van pesten en intimidatie en dat je communiceert over de gevolgen voor de dader. Dat is zeker het geval voor discriminerend gedrag, dus voor groepen die vallen onder de beschermde criteria. Er kan immers een gevoel van straffeloosheid heersen met betrekking tot ongepast gedrag (misplaatste opmerkingen, twijfelachtige grappen, enz.) met betrekking tot personen van buitenlandse afstamming, homoseksuelen, vrouwen, enz.

De volgende vijf adviezen kunnen nuttig zijn om pesten in een team te voorkomen:
  • verduidelijk de rol en de opdracht van iedereen;
  • zorg voor een vertrouwensrelatie met je medewerkers;
  • zorg voor een arbeidskader waarin het individu wordt gerespecteerd (een reglement);
  • volg problemen op;
  • vraag advies wanneer je twijfelt.

Gerelateerde situaties

Situation Image

Aanvraag van een auditieve redelijke aanpassing

Je werkt bij de dienst human resources van een gemeentelijke administratie. Een ambtenaar wiens gehoorproblemen verergeren, waardoor hij problemen ondervindt bij de uitoefening van zijn taken, vraagt aanpassingen. Kun je die weigeren?


meer zien
Situation Image

AIDS

Je bent verantwoordelijk voor een productieketen. Je verneemt dat een van je medewerkers aids heeft. Kun je hem vragen om tijdens de werkuren handschoenen te dragen?


meer zien
Situation Image

Antisemitische commentaren

Je bent leidinggevende van een privébedrijf. Adam, één van je werknemers, komt jou melden dat zijn directe chef hem pest. Hij zou antisemitische en schokkende uitspraken doen tegen Adam, zoals: “Ik heb altijd een zakmes bij me om me te beschermen tegen Joden en homoseksuelen.” De context is erg moeilijk want Adam is bovendien fysiek en verbaal aangevallen door een collega…

meer zien
Situation Image

Artikel 60-ers

Je bent personeelsverantwoordelijke bij een OCMW. Je hebt een poetsvrouw begeleid in het kader van de regelgeving betreffende artikel 60. Deze vrouw, die een hoofddoek draagt, werkt in een vereniging waarin zij perfect is geïntegreerd. Tijdens een inspectie verwijst een verantwoordelijke van het OCMW naar het reglement, dat zegt dat religieuze symbolen voor alle medewerkers van het…

meer zien
Situation Image

Bent u tweetalig?

Je leidt de personeelsdienst van een grootwarenhuis in Brussel en je moet klantenklachten behandelen. De verkoper van de visafdeling werkt al vele jaren in de onderneming. Hij spreekt alleen Frans, maar is een buitengewone verkoper die leven brengt in zijn afdeling en klanten lokt. Er zijn echter Nederlandstalige klanten, die hun beklag maken omdat hij zich niet correct in het…

meer zien
Situation Image

Collega's bang van seropositieve medewerker

Bij het team van bewakers dat je leidt, krijgt een medewerker te horen dat hij seropositief is. Hij heeft het nieuws toevertrouwd aan een collega, die het bericht verspreid heeft. Sindsdien willen de collega's niet meer samenwerken met de betrokken persoon. Ze zeggen je dat ze bang zijn voor hun eigen gezondheid. Welke maatregelen ga je als manager…

meer zien
Situation Image

Communistische propaganda

Een statutair ambtenaar, die vakbondsafgevaardigde is, heeft in zijn kantoor een reeks oude affiches met "communistische propaganda" opgehangen. Je bent zijn hiërarchische meerdere en je vraagt hem om deze weg te nemen, omdat je meent dat een overheidsgebouw neutraal dient te zijn. Hij weigert en beroept zich daarvoor op het feit dat hij in zijn kantoor geen gebruikers of…

meer zien
Situation Image

Boerka

Je bent chef van een team medewerkers in socio-professionele inschakeling in de administratie. Een van je medewerkers, André, ondervindt moeilijkheden met een werkloze vrouw. Ze presenteert zich bij de afspraak volledig bedekt (ook haar gezicht). De vrouw weigert om de sluier, die haar gezicht bedekt, af te doen - ondanks de uitleg van André, die haar wijst op de noodzaak om…

meer zien
Situation Image

Ramadan

De manager van een privé-transportbedrijf vraagt zich af welke houding hij moet aannemen bij de vraag van een groep chauffeurs. De chauffeurs hebben hem tijdens een gesprek hun ongerustheid kenbaar gemaakt, omdat meerdere collega's aangekondigd hebben niet te komen eten omdat ze vasten (Ramadan, Yom Kippur). De groep vraagt aan de manager om tussenbeide te komen: volgens hen verhindert het…

meer zien
Situation Image

Discriminatie door een ambtenaar

Je bent HR-verantwoordelijke in een gemeentelijke administratie. In de dienst Burgerlijke Stand is er een ambtenaar die zich op zijn religieuze overtuiging beroept om te weigeren een huwelijksaangifte op te maken voor een koppel van hetzelfde geslacht. Hoe ga je reageren?


meer zien
Situation Image

Discriminerende voorkeuren van klanten

Je hebt in je onderneming onlangs een persoon van buitenlandse afstamming aangeworven voor de functie van chauffeur-magazijnier. Zijn eerste dagen op het werk verlopen prima. Daarna hoor je dat verschillende klanten hebben geklaagd over zijn afstamming. Je denkt eraan om hem een andere taak te geven (schoonmaak parking....) en je spreekt hem erover aan. Hij verlaat boos de…

meer zien
Situation Image

Dreiging om contract niet te verlengen

Je bent de interne preventieadviseur in een bouwonderneming. Eén van de arbeiders, Makolo, komt bij jou. Hij vertelt dat twee collega’s hem geregeld beledigen vanwege zijn zwarte huidskleur. Ze zeggen bijvoorbeeld: “Vuile neger, jij weet niet hoe je met die machine moet werken! Ga terug naar de brousse!” Makolo heeft de situatie gemeld bij zijn ploegbaas, die…

meer zien
Situation Image

Een barbecue op maat

Je onderwijsteam wil een feest organiseren tegen het einde van het jaar. De leerkrachten stellen voor om een grote barbecue te organiseren, waarop alle personeelsleden welkom zijn. Je coördineert dit project met enkele mensen. Snel rijzen echter drie…

meer zien
Situation Image

Een leerkracht met multiple sclerose

Mevrouw Janssens geeft les in het lager onderwijs. Ze heeft een degeneratieve ziekte, namelijk multiple sclerose. Mevrouw Janssens vraagt redelijke aanpassingen aan de directie: een aangepast uurrooster (zodat ze rustmomenten heeft), een aangepaste stoel en gordijnen voor de ramen. De directie weigert haar deze aanpassingen, omdat ze vreest dat het afgunst gaat creëren. Haar…

meer zien
Situation Image

Een schokkende klacht

Je staat aan het hoofd van een kleine onderneming. Kevin, een van je medewerkers, maakt regelmatig het voorwerp uit van grappen en opmerkingen over zijn homoseksualiteit, zelfs in het bijzijn van klanten. Je reageert daar niet op omdat je van oordeel bent dat het grappen zijn. Er heerst een goede sfeer in het team en het team sluit haar bouwplaatsen met succes af. Maar op een dag beslist Kevin,…

meer zien
Situation Image

Euthanasie

Je bent directeur van een rusthuis en je vraagt aan je coördinatiearts om een informatiesessie over euthanasie te houden voor het verzorgende personeel. Hij roept de toepassing van de gewetensvrijheid in om te weigeren deze informatie te verspreiden. Hoe zal je reageren?


meer zien
Situation Image

Flexibele uurroosters

Je bent human resources-verantwoordelijke en je krijgt verschillende vragen in verband met verandering van het uurrooster. Een informaticus zegt dat hij Joods is en praktiserend. Daarom vraagt hij om niet te moeten werken op zaterdag en niet tijdens de late namiddag op vrijdag in de winterperiodes. Andere werknemers, die moslim zijn, willen hun lunchpauze inkorten om zo tijdens de ramadanmaand…

meer zien
Situation Image

Geboorteverlof versus bevallingsverlof

In je positie van ploegbaas krijg je een verzoek om vaderschapsverlof van één van je werkneemsters. Zij is de partner van een lesbische moeder, die pas is bevallen. Je weigert het vaderschapsverlof omdat dit, zoals de naam al zegt, is voorbehouden aan vaders.


meer zien
Situation Image

Geen moslima of gekleurde poetshulp

Je bent verantwoordelijk voor een dienstenchequebedrijf. Je maakt een analyse van de vragen en de noden van je klanten. Verschillende klanten formuleren wensen in verband met de origine, huidskleur of religieuze overtuiging van de poetshulp. Iemand weigert een poetshulp van vreemde origine, iemand anders weigert een vrouw met hoofddoek binnen te laten omdat ze "geen Bin Laden…

meer zien
Situation Image

Geen wijn

In je dienst in de gemeente weigert één van je statutaire medewerkers, die verantwoordelijk is voor de logistiek van de kantine, om wijn te schenken op het eindejaarsfeestje en tijdens de "drinks" naar aanleiding van het vertrek van collega's. Hij weigert eveneens om de lege wijnflessen op te ruimen. Hoe reageer je?


meer zien
Situation Image

Geweigerd wegens van adel

Je moet een team beheren waar vaak spanningen heersen. Een arbeider is het mikpunt van heel wat spot omdat zijn naam begint met een kleine "de", aangezien zijn familie van adel afstamt. Je wil hem niet beschermen, maar je ziet dat hij niet in het team geïntegreerd is. Wat doe je?


meer zien
Situation Image

Glijdend uurrooster

Je leidt een KMO en Marie, een medewerkster, vraagt je om met een vlottend uurrooster te mogen werken. Zij heeft een dochter met een zware handicap die permanente verzorging nodig heeft en zij zou meer voor haar kind willen zorgen. Alle medewerkers van je onderneming hebben een vast uurrooster en je bent bang dat zij ook een vlottend uurrooster zullen eisen. Wat kun je doen?


meer zien
Situation Image

Haatmisdrijf omwille van huidskleur

Je bent verantwoordelijke voor een publieke dienst en komt te horen dat een secretaresse niet schijnt te verdragen dat haar hiërarchisch meerdere een persoon is met een andere huidskleur. De secretaresse doet meermaals tegenover haar meerdere of in het bijzijn van derden racistische of misprijzende uitspraken. Tijdens een eindejaarsfeest voelt de secretaresse zich geprovoceerd door haar chef,…

meer zien
Situation Image

Hij spreekt 'Brabbelarisch' op patrouille

Je bent hoofd van een politiecommissariaat. Karim, wijkinspecteur, keert met een verslagen gezicht terug van zijn ronde. Hij heeft duidelijk een slechte dag gehad. Karim is een Belg van Marokkaanse oorsprong en werkt sinds een jaar samen met Alain, Belg en al 20 jaar bij de politie. Karim legt je geïrriteerd uit dat Alain systematisch racistische opmerkingen maakt over Turken, Marokkanen en…

meer zien
Situation Image

Integratie van werknemers met een handicap

Je hebt onlangs een medewerker met een fysieke handicap aangeworven: hij heeft slechts één arm. Je hebt hem aan het loket geplaatst, want dat geeft een positief imago aan je organisatie. Na enkele weken hoor je dat hij klaagt over pesterijen door collega's, want die aanvaarden niet dat hij een aangepast takenpakket heeft.




meer zien
Situation Image

Invloed van clichés

Je maakt deel uit van het management  van een overheidsdienst en ontwikkelt campagnes voor verschillende doelgroepen. 

Jouw overste doet vaak denigrerende uitspraken over die doelgroepen en onderbouwt zijn standpunten met veralgemeningen en stereotypen:

  • “Dat publiek is moeilijk te bereiken want ze hebben hier geen echte roots.”
  • “Die…

    meer zien
Situation Image

Klacht wegens racisme tegen een leerkracht

Je bent directeur van een school en komt te weten dat een moeder Unia gecontacteerd heeft: haar dochter kreeg misplaatste opmerkingen van racistische aard van een leerkracht. Je organiseert op school een gesprek met de moeder en de betrokken leerkracht, maar dat levert niet het beoogde resultaat…

meer zien
Situation Image

Mannen met baarden bij de brandweer

Je bent verantwoordelijk voor een brandweerploeg. Een jonge brandweerman wil zijn trouwring dragen en zijn baard behouden. Jij verbiedt het dragen van een trouwring om veiligheidsredenen. Het metaal geleidt immers hitte.

Ook voor de baard stellen zich problemen: tijdens bepaalde interventies moeten brandweerlieden, om veiligheidsredenen, niet alleen een helm dragen, maar…

meer zien
Situation Image

Niet in contact met klanten

Je bent eigenaar van een restaurant. Arda, een vrouw van Afrikaanse origine, doet stage als polyvalent medewerker. Ze doet bij jou haar beklag omdat ze graag in de zaal wil werken, maar altijd aan de afwas gezet wordt. 

Ze denkt dat de hoofdkelner haar niet in de zaal wil omdat ze een zwarte huidskleur heeft. De twee andere blanke stagiaires hebben al…

meer zien
Situation Image

Niet in hetzelfde bed!

Je team neemt deel aan een seminarie met overnachting en je stuurt documentatie naar de leden van je team. Wegens het beperkte aantal kamers moeten de collega's per twee slapen in een kamer. De kamerindeling gebeurt willekeurig in de groep van de mannen en in die van de vrouwen. Achteraf krijg je van een werkneemster een e-mail die zich zorgen maakt bij het idee dat ze samen met…

meer zien
Situation Image

Onder druk om zich aan te sluiten

Je bent teammanager in een onderneming. Een werknemer klaagt over het feit dat hij door vakbondsafgevaardigden en collega's onder druk wordt gezet omdat hij niet bij een vakbond is aangesloten.


meer zien
Situation Image

Opdracht geven om te discrimineren?

Je bent verantwoordelijk voor een vereniging van straathoekwerkers. Opvoeders organiseren regelmatig uitstappen. Zij hebben het statuut van bediende of vrijwilliger. Meestal zijn het jongeren die deelnemen. 

Onlangs hebben zich voor een activiteit in het zwembad en voor een training "vrouwenvoetbal" groepjes meisjes aangemeld, maar zij hebben geweigerd om deel te nemen

meer zien
Situation Image

Pesterijen en agressie door klanten

Je bent directeur van een rusthuis. Aïssatou, die er al 20 jaar als zorgkundige werkt, vraagt een persoonlijk gesprek aan. Ze vertelt dat een bewoner haar  al verschillende keren geslagen heeft en haar beledigt: “Vuil negerin, ga terug naar u land.” Ze heeft een klacht ingediend bij de politie, maar die zegt dat ze geen pv kunnen opstellen omdat de bewoonster…

meer zien
Situation Image

Racistische boodschappen op sociale media

Je leidt een vereniging en verneemt dat één van je medewerkers regelmatig naar zijn collega's racistische grappen mailt. Hij stuurt hen ook dit soort van berichten via sociale media (Facebook, Twitter, enz.).


meer zien
Situation Image

Ruimte om te bidden

Je bent manager van een bedrijf. Verschillende islamitische werknemers/-neemsters vragen je om een lokaal voor hun dagelijkse gebeden tijdens de pauzes. Zij roepen daarbij het welzijn op het werk in. Sommigen bidden in de kleedkamers en je weet dat die toestand spanningen veroorzaakt onder de collega's. Kan je het verzoek van deze werknemers/-neemsters weigeren?


meer zien
Situation Image

Seksuele intimidatie

Je bent manager van een dynamisch team, de sfeer zit goed, tijdens de pauzes wordt er heel wat afgelachen. Je merkt echter dat Liliane vaak het voorwerp is van misplaatste opmerkingen van enkele mannelijke collega's, omdat ze zich opvallend kleedt. Op een dag zegt één van hen: "Ons Liliane is een hete". Alle collega's lachen. Hoe reageer je?


meer zien
Situation Image

Sneeuwwitje bij de politie

Je bent hoofd van een interventiedienst. Jean-Louis maakt sinds kort deel uit van het team. Hij is van Congolese origine. De collega's hebben de gewoonte om elkaar een bijnaam te geven en al snel is Jean-Louis gekend als 'Sneeuwwitje'. Jean-Louis geeft aan dat hij dit niet wil, maar sommige collega's blijven ermee doorgaan. "Als je lange tenen hebt, moet je niet bij de politie…

meer zien
Situation Image

Tijdens de middagpauze

Je bent manager van een Vlaams team in een grote onderneming. Je beheert een gemengd team met verschillende nationaliteiten en moedertalen. Tijdens de dienst zijn spanningen ontstaan en bij een evaluatie met het team blijkt dat problemen soms ontstaan omdat er verschillende talen worden gesproken. Je besluit erop aan te dringen om tijdens de werkuren zoveel mogelijk Nederlands te praten…

meer zien
Situation Image

Varkensvlees op het menu

In een gemeentelijk kinderdagverblijf weigert een kinderverzorgster systematisch de kinderen, waarvoor zij moet zorgen, eten te geven wanneer er varkensvlees op het menu staat. Zij vraagt dan haar collega's om haar te vervangen. Verscheidene collega's ergeren zich eraan en vragen je om te reageren. Welke instructies zal je geven als directrice van het…

meer zien
Situation Image

Vluchtelinge solliciteert

Je bent gevraagd om in een selectiejury voor een functie te zetelen omdat je een vergelijkbare functie uitoefent. Je diensthoofd brieft je voor de aanvang van de gesprekken. Hij vraagt je om erover te waken dat de nieuwe persoon in de dienst zal passen. "Niet iemand die uit de toon valt. Geen buitenbeentje". Je interpreteert dat als "geen buitenlander, geen andere huidskleur ...", want alle…

meer zien
Situation Image

Vrouwelijke facteur met autisme

De post werft een vrouw met autisme aan als postbode. Door haar handicap werkt Anouk trager en kan ze geen volledige ronde afwerken. Daarvoor heeft ze 10 tot 11 uur voor nodig. Anouk vraagt een aanpassing van haar ronde, zodat ze 70% van een normale ronde doet. Haar werkgever weigert met het oog op de organisatie van het werk, omdat de andere postbodes de resterende 30% moeten…

meer zien
Situation Image

Weigeren om hand te geven

Je wordt aangesproken over het feit dat een nieuwe medewerker van de dienst communicatie van je onderneming weigert om vrouwen de hand te schudden. Hij weigert hen ook aan te kijken wanneer hij met hen praat en wil niet alleen zijn met een van hen, of dat nu in de lift dan wel tijdens een professioneel gesprek is.

Meerdere collega's nemen daar aanstoot aan en voelen zich beledigd en niet…

meer zien
Situation Image

Weigeren om mensen te trouwen

Je bent HR-manager in een gemeentelijke administratie. Bij de dienst Burgerlijke Stand beroept een ambtenaar zich op zijn religieuze overtuiging om te rechtvaardigen waarom hij weigert de huwelijksaangifte te doen van een koppel van hetzelfde geslacht. Hoe moet je reageren ten overstaan van deze ambtenaar?


meer zien
Situation Image

Weigering om met Yasmina samen te werken

Je leidt een controledienst en er wordt een nieuwe collega, Yasmina genaamd, aangeworven. André, een van je medewerkers, komt bij je en zegt dat hij weigert om in haar gezelschap controles te doen. Wanneer je hem vraagt om dat uit te leggen, zegt hij dat hij problemen heeft met het feit dat zij van buitenlandse afstamming is.


meer zien
Situation Image

Welke oplossing voor werkneemster met narcolepsie?

Als directrice van een openbare administratie stel je een vacature voor een 60%-functie open. Nadat de nieuwe medewerkster, Olivia, in dienst gekomen is, stel je vast dat ze aan narcolepsie lijdt. 

Olivia valt regelmatig kort in slaap, vooral als ze stress heeft of zich niet goed voelt. Olivia geeft dan ook een vermoeide indruk en vergeet soms wat je haar uitgelegd hebt. De…

meer zien
Situation Image

Zediger uniform

Je bent verantwoordelijke van een rusthuis, dat afhangt van een OCMW. Je beslist om het uniform te veranderen: voortaan zal dat bestaan uit een korte vest en een lange broek. Je neemt het dragen van het uniform op in het arbeidsreglement, waardoor het een algemene regel wordt, die van toepassing is op het volledige personeel. Het nieuwe uniform is relatief nauw aansluitend aan het…

meer zien
© Unia • Interfederaal Gelijkekansencentrum • www.ediv.be