Ga verder naar de inhoud

Discriminatoire pesterijen op het werk

Discriminatoire pesterijen bestaan uit vernederend, kwetsend of vijandig gedrag op het werk dat zich herhaald en verband houdt met een beschermd kenmerk, zoals afkomst, leeftijd, geloof, handicap of seksuele oriëntatie.

Dergelijke situaties worden binnen arbeidsrelaties beoordeeld op basis van de welzijnswetgeving. Deze wetgeving verplicht werkgevers om psychosociale risico's, waaronder pesterijen op het werk, te voorkomen en aan te pakken.

We beantwoorden de belangrijkste vragen:

Wat zijn discriminatoire pesterijen?

Bij discriminatoire pesterijen gaat het om ongewenste gedragingen die verband houden met een beschermd kenmerk en tot doel of gevolg hebben dat:

  • de persoonlijkheid, waardigheid of fysieke of psychische integriteit van de werknemer wordt aangetast
  • de job in gevaar wordt gebracht
  • of dat een bedreigende, vijandige, beledigende, vernederende of kwetsende omgeving wordt gecreëerd

Opdat de pesterijen zouden gezien worden als een psychosociaal risico op het werk volgens de welzijnswetgeving, zijn vaak meerdere gebeurtenissen nodig. Dat hoeft echter niet altijd het geval te zijn. Bij seksuele intimidatie bijvoorbeeld volstaat één gebeurtenis.

Voorbeeld

Een werknemer krijgt herhaaldelijk beledigende opmerkingen van collega's over zijn origine. Hierdoor ontstaat een vijandige werkomgeving die het welzijn van de werknemer aantast.

Welk juridisch kader is van toepassing bij discriminatoire pesterijen?

Wanneer iemand te maken krijgt met pesterijen op het werk, geldt in principe de welzijnswet van 4 augustus 1996. Die wet bevat specifieke regels over psychosociale risico's op het werk, waaronder pesterijen, geweld en ongewenst seksueel gedrag.

Ook wanneer de pesterijen verband houden met een beschermd kenmerk, zoals origine, leeftijd, handicap, seksuele oriëntatie of geloof, moeten werknemers voor de aanpak van de pesterijen zelf een beroep doen op de procedures van de welzijnswet. 

Hoe tonen discriminatoire pesterijen zich op de werkvloer?

Discriminatoire pesterijen op het werk kunnen zich uiten in uiteenlopende vormen.

Enkele voorbeelden

  • Een medewerker krijgt regelmatig kleinerende of vernederende opmerkingen als: 
    • "Op jouw leeftijd leer je dat toch niet meer."
    • "Doe geen moeite, je bent daar te oud voor."
    • "Dat lijkt me echt een taakje voor onze opa."
    • "Wordt het niet tijd om plaats te maken voor jonger bloed?"
  • Werknemers imiteren herhaaldelijk de manier waarop een collega spreekt omwille van diens origine.
  • Een werknemer met een handicap wordt systematisch niet uitgenodigd voor informele overlegmomenten omdat collega's ervan uitgaan dat deelname moeilijk zou zijn.
  • Een trans collega wordt ondanks herhaalde verzoeken bewust met de verkeerde naam of voornaamwoorden aangesproken.
  • Op een bureau van een Joodse medewerker worden herhaaldelijk kwetsende cartoons of afbeeldingen achtergelaten die gericht zijn tegen Joodse personen.

Deze gedragingen hoeven niet altijd expliciet of openlijk te zijn. Ook meer subtiele, herhaalde acties kunnen een ernstige impact hebben op het welzijn van de betrokken persoon en op het werkklimaat.

Wat is de verantwoordelijkheid van de werkgever?

Werkgevers zijn wettelijk verplicht om werknemers te beschermen tegen pesterijen op het werk. 

Zij moeten onder meer:

  • preventiebeleid uitwerken tegen pesterijen
  • duidelijke gedragsregels vastleggen en mogelijke disciplinaire sancties bepalen
  • toegankelijke meldings- en klachtenprocedures voorzien
  • snel en gepast reageren op signalen of meldingen van pesterijen
  • werknemers en leidinggevenden sensibiliseren en informeren over pesterijen, discriminatie en het belang van respectvol gedrag op de werkvloer

Wat zijn de gevolgen voor de werkgever?

Wanneer je als werkgever je verplichtingen niet naleeft, kan je burgerrechtelijk aansprakelijk worden gesteld voor de schade die een werknemer lijdt door pesterijen op het werk, zoals morele, psychische of soms ook materiële schade. 

Wanneer de pesterijen verband houden met een beschermd kenmerk, kan je worden geconfronteerd met sancties op basis van de welzijnswetgeving, zoals schadevergoedingen of gerechtelijke bevelen om een einde te maken aan het discriminerende gedrag of om passende maatregelen te nemen.

In bepaalde gevallen kan een inbreuk op de welzijnswet ook aanleiding geven tot strafrechtelijke of administratieve sancties, zoals geldboetes of andere maatregelen opgelegd door de arbeidsinspectie of de rechtbank. Strafrechtelijke of administratieve sancties volgen meestal niet door de pesterijen op zich, maar doordat een werkgever zijn wettelijke verplichtingen niet nakomt of onvoldoende maatregelen neemt.

Naast juridische sancties kunnen pesterijen leiden tot reputatieschade, verstoorde arbeidsrelaties, verhoogd ziekteverzuim en een verlies aan vertrouwen binnen de organisatie.

Gerelateerde inhoud

Beschermde kenmerken in de an­ti­dis­cri­mi­na­tie­wet­ge­ving

In de antidiscriminatiewetgeving wordt verwezen naar beschermde kenmerken. Mensen anders behandelen op basis van zo’n kenmerk kan verboden zijn. We zoomen in op 2 soorten beschermde kenmerken.

Verboden gedragingen in de an­ti­dis­cri­mi­na­tie­wet­ge­ving

De antidiscriminatiewetgeving beschrijft 9 gedragingen die verboden zijn. Als werkgever is het belangrijk om ze te kennen. Zo weet je waar de grenzen liggen en hoe je je medewerkers en jezelf beschermt.

Verschil tussen burgerlijk recht en strafrecht

Ontdek het verschil tussen burgerlijk recht en strafrecht en waarom dit belangrijke informatie is voor werkgevers.

Nieuwsbrief

Ben je als werkgever, (diversiteits)manager, hr-professional, preventie-adviseur of vakbondsafgevaardigde geïnteresseerd in nieuws over diversiteits- en inclusiebeleid? Registreer je snel om 4 keer per jaar de DEI News van Unia in je mailbox te krijgen.