Identiteitsgebonden ondernemingen
Een identiteitsgebonden onderneming kan een rechtvaardigingsgrond zijn waarmee een werkgever onderscheid maakt tussen werknemers op basis van het beschermd kenmerk geloofsovertuiging of levensbeschouwing uit de antidiscriminatiewetgeving. Er is in dat geval geen sprake van discriminatie, op voorwaarde dat het onderscheid beperkt blijft tot specifieke situaties en correct kan worden verantwoord.
Identiteitsgebonden onderneming is een rechtvaardigingsgrond in de antidiscriminatiewetgeving
Wist je dat de antidiscriminatiewetgeving 5 rechtvaardigingsgronden kent voor beslissingen die onderscheid maken op basis van een beschermd kenmerk? Identiteitsgebonden onderneming is daar 1 van.
Wat is een identiteitsgebonden onderneming?
Een identiteitsgebonden onderneming is een organisatie die vertrekt vanuit een duidelijke levensbeschouwelijke of religieuze identiteit. Die identiteit maakt deel uit van haar werking en beïnvloedt haar doelstellingen, waarden en activiteiten.
Om die identiteit te behouden en geloofwaardig uit te dragen, mogen deze ondernemingen onder bepaalde voorwaarden een onderscheid maken op basis van iemands geloof of levensbeschouwing. Dit kan alleen wanneer dit noodzakelijk is voor de functie of rol van de persoon binnen de organisatie.
Daarnaast erkent de wet dat deze organisaties van hun medewerkers mogen verwachten dat die zich te goeder trouw en loyaal opstellen tegenover de levensbeschouwelijke of religieuze grondslag van de organisatie. Zo kan een levensbeschouwelijke organisatie bijvoorbeeld van medewerkers die ceremonies begeleiden, verwachten dat zij de waarden van de organisatie uitdragen.
Deze specifieke rechtvaardigingsgrond binnen de antidiscriminatiewetgeving is gebaseerd op het principe van de wezenlijke en bepalende beroepsvereiste en afgestemd op organisaties met een duidelijk omschreven religieuze of levensbeschouwelijke identiteit.
Waarom is het begrip identiteitsgebonden onderneming belangrijk voor jou als werkgever?
Als werkgever in een identiteitsgebonden onderneming mag je bij aanwerving en in je personeelsbeleid rekening houden met de waarden en overtuigingen van je organisatie. Dat kan belangrijk zijn om je identiteit geloofwaardig uit te dragen.
Die mogelijkheid is echter niet onbeperkt. Je moet telkens kunnen aantonen dat het gemaakte onderscheid voldoet aan de volgende voorwaarden:
- relevant voor de functie en de context
- verband met de grondslag van de organisatie
Het gaat dus niet om een algemene uitzondering op het discriminatieverbod, maar om een gerichte en beperkte rechtvaardiging. Daarom moet ze strikt worden toegepast en telkens geval per geval worden beoordeeld.
Hoe pas je de rechtvaardigingsgrond identiteitsgebonden onderneming toe?
Om te weten of je de rechtvaardigingsgrond identiteitsgebonden onderneming kan gebruiken, moet je je de volgende vragen stellen:
Openen 1. Is mijn organisatie een identiteitsgebonden onderneming?
Een identiteitsgebonden organisatie vertrekt duidelijk vanuit een overtuiging of identiteit, zoals:
- organisaties die expliciet een levensbeschouwing of religie uitdragen zoals vrijzinnige organisaties of katholieke ziekenhuizen
- organisaties waarvan de werking gebaseerd is op een duidelijke ethische visie zoals milieuorganisaties
Belangrijk: die identiteit moet niet alleen op papier staan, maar ook zichtbaar en consequent aanwezig zijn in de werking.
Openen 2. Is het verschil in behandeling gebaseerd op een toegelaten kenmerk?
Je mag deze rechtvaardiging alleen gebruiken bij een onderscheid op basis van:
- geloofsovertuiging, zoals christendom, islam of jodendom
- levensbeschouwing, zoals humanisme, of vrijzinnigheid
Openen 3. Is het onderscheid echt nodig voor de functie?
Ga na of het onderscheid:
- duidelijk verband houdt met de functie en de context
- nodig is om de identiteit van je organisatie te bewaren
Je mag dus geen algemene voorwaarden opleggen als die enkel voor bepaalde functies relevant zijn.
Opgelet: de loyaliteitsvereiste heeft grenzen. Een organisatie mag van medewerkers een houding van goede trouw en loyaliteit verwachten, maar wat iemand in zijn privéleven doet, mag in principe geen rol spelen.
Gerelateerde inhoud
Beschermde kenmerken in de antidiscriminatiewetgeving
In de antidiscriminatiewetgeving wordt verwezen naar beschermde kenmerken. Mensen anders behandelen op basis van zo’n kenmerk kan verboden zijn. We zoomen in op 2 soorten beschermde kenmerken.
Rechtvaardigingsgronden uit de antidiscriminatiewetgeving
Rechtvaardigingsgronden bepalen wanneer een onderscheid op basis van een beschermd kenmerk toegelaten is in de antidiscriminatiewetgeving. In die gevallen spreken we bij een verboden gedraging niet van discriminatie.
Nieuwsbrief
Ben je als werkgever, (diversiteits)manager, hr-professional, preventie-adviseur of vakbondsafgevaardigde geïnteresseerd in nieuws over diversiteits- en inclusiebeleid? Registreer je snel om 4 keer per jaar de DEI News van Unia in je mailbox te krijgen.