Ga verder naar de inhoud

Verschil tussen burgerlijk recht en strafrecht

Burgerlijk recht en strafrecht zijn 2 belangrijke rechtsdomeinen in België voor de aanpak van situaties van discriminatie en racisme. Beide systemen hebben een andere doelstelling, andere procedures en andere soorten sancties. We beantwoorden de belangrijkste vragen:

Waarom zijn burgerlijk recht en strafrecht belangrijke begrippen voor werkgevers?

Als werkgever kan je te maken krijgen met zowel het burgerlijk recht als het strafrecht wanneer er sprake is van discriminatie. Het onderscheid tussen beide is belangrijk omdat de procedures, betrokken instanties en mogelijke gevolgen verschillen. 

  • Op burgerlijk vlak kan een werknemer, sollicitant of andere betrokkene naar de rechtbank stappen wanneer die meent gediscrimineerd te zijn. De rechter kan dan de discriminerende praktijk laten stopzetten en/of een schadevergoeding toekennen aan het slachtoffer. 
  • Op strafrechtelijk vlak kunnen bepaalde vormen van discriminatie aanleiding geven tot een strafrechtelijke vervolging. In dat geval onderzoekt het Openbaar Ministerie (het Arbeidsauditoraat) de feiten en kan een strafrechter een sanctie opleggen. 

Discriminatie kan dus leiden tot een schadevergoeding en, in bepaalde gevallen, tot strafrechtelijke sancties voor werkgevers. Daarom is het belangrijk om personeelsbeslissingen te baseren op objectieve en relevante criteria en een duidelijk non-discriminatiebeleid te voeren.

Wat is het verschil tussen burgerlijk recht en strafrecht?

 Burgerlijk rechtStrafrecht
 Het burgerlijk recht maakt deel uit van het privaatrecht en heeft als doel geschillen op te lossen tussen partijen.Het strafrecht maakt deel uit van het publiekrecht en heeft als doel de samenleving te beschermen.

Partijen

 

- eiser: start de procedure

- verweerder: moet zich verdedigen

- beschuldigde

- maatschappij, vertegenwoordigd door het Openbaar Ministerie (ook 'parket' genoemd)

Doel

 

- conflict oplossen

- schade herstellen

- verplichting laten uitvoeren

- strafbare feiten bestraffen

- openbare orde en veiligheid waarborgen

Soorten feitenGeschillen tussen personen of organisaties.Misdrijven waarvoor de wet een straf voorziet.

Mogelijke gevolgen

 

 

- betaling van een schadevergoeding

- naleven van een contractuele verplichting

- uitvoeren van een maatregel (bv. redelijke aanpassing)

De rechter spreekt geen straf uit, maar bepaalt wie juridisch gelijk heeft.

- boetes

- opsluiting of gevangenisstraffen

 

De rechter onderzoekt of de feiten bewezen zijn en bepaalt een straf.

Bevoegde rechtbanken

- vredegerecht

- rechtbank van eerste aanleg

- arbeidsrechtbank

- ondernemingsrechtbank

- hof van beroep (burgerlijke kamer)

- politierechtbank

- correctionele rechtbank

- hof van assisen

- hof van beroep (correctionele kamer)

 

Soms lopen burgerlijk recht en strafrecht naast elkaar!

Een slachtoffer van geweld kan bijvoorbeeld:

  • een strafprocedure steunen die loopt tegen de dader
  • én zelf een burgerlijke procedure starten om een schadevergoeding te bekomen

In dat geval wordt eerst het strafvonnis uitgesproken, waarna de burgerlijke vordering volgt.

Voorbeelden uit de praktijk

Burgerlijk recht

  • Discriminatie bij aanwerving of promotie: het slachtoffer kan een schadevergoeding eisen bij de arbeidsrechtbank.
  • Weigering redelijke aanpassingen voor een werknemer met een handicap: de rechter kan de werkgever verplichten deze aanpassing uit te voeren.
  • Pesterijen of ongewenst gedrag: de werknemer kan een schadevergoeding vragen aan de werkgever en/of aan de dader, afhankelijk van wie aansprakelijk is.

Strafrecht

  • Onderscheid op basis van bijvoorbeeld afkomst, handicap, geloof, gender kan in bepaalde gevallen strafbaar zijn volgens het strafwetboek.
  • Pesterijen, intimidatie of geweld op het werk: de dader kan strafrechtelijk vervolgd worden. In bepaalde gevallen kan ook de werkgever vervolgd worden, bijvoorbeeld bij ernstige inbreuken op de welzijnswet.
  • Inbreuken op de welzijnswet zoals het nalaten om psychosociale risico’s aan te pakken in ernstige situaties: dit kan leiden tot strafsancties voor de werkgever.

Veelvoorkomende misverstanden

  • "De uitspraak van een rechter is altijd een straf." Niet waar. In het burgerlijk recht gaat het om een herstelmaatregel, geen straf.
  • "Een strafzaak kan pas starten wanneer het slachtoffer hiertoe het initiatief neemt." Niet waar. Bij een strafzaak beslist het Openbaar Ministerie of er een vervolging komt. Dat kan gebeuren op basis van een klacht van het slachtoffer, maar ook op basis van een melding of doorverwijzing door Unia, een proces-verbaal van de politie of sociale inspectie, of andere signalen. Het slachtoffer kan zich wel altijd burgerlijke partij stellen.
  • "Je moet kiezen of je een burgerlijke klacht indient of een strafrechtelijke klacht. Er kunnen geen 2 procedures tegelijk lopen." Niet waar. Sommige situaties vallen onder het toepassingsgebied van beide rechtsgebieden. In dat geval wordt het strafvonnis eerst uitgesproken, waarna de burgerlijke vordering volgt.
  • “Een strafzaak is een conflict tussen het slachtoffer en de dader.” Dit klopt niet. Een strafprocedure is geen rechtszaak tussen het slachtoffer en de beschuldigde, maar een confrontatie tussen de beschuldigde en de samenleving, vertegenwoordigd door het Openbaar Ministerie (het parket). Het slachtoffer kan wel een belangrijke betrokken partij zijn, maar geen procespartij in de strafvordering zelf. Slachtoffers kunnen zich wel burgerlijke partij stellen om een schadevergoeding te vragen.

Verwante inhoud

Bewijs van dis­cri­mi­na­tie voor de burgerlijke rechtbank

Als een zaak voor een burgerlijke rechtbank wordt behandeld, geldt een specifieke regeling voor de bewijslast: bij vermoeden van discriminatie moet de werkgever aantonen dat er geen discriminatie heeft plaatsgevonden.

Verboden gedragingen in de an­ti­dis­cri­mi­na­tie­wet­ge­ving

De antidiscriminatiewetgeving beschrijft 9 gedragingen die verboden zijn. Als werkgever is het belangrijk om ze te kennen. Zo weet je waar de grenzen liggen en hoe je je medewerkers en jezelf beschermt.

Recht­vaar­di­gings­gron­den uit de an­ti­dis­cri­mi­na­tie­wet­ge­ving

Rechtvaardigingsgronden bepalen wanneer een onderscheid op basis van een beschermd kenmerk toegelaten is in de antidiscriminatiewetgeving. In die gevallen spreken we bij een verboden gedraging niet van discriminatie. 

Nieuwsbrief

Ben je als werkgever, (diversiteits)manager, hr-professional, preventie-adviseur of vakbondsafgevaardigde geïnteresseerd in nieuws over diversiteits- en inclusiebeleid? Registreer je snel om 4 keer per jaar de DEI News van Unia in je mailbox te krijgen.