Wat doe je met een melding van racistische opmerkingen door een leerkracht?
Je bent directeur van een school. Een moeder neemt contact met je op omdat haar dochter racistische opmerkingen zou hebben gekregen van een leerkracht. Je organiseert een gesprek met de moeder en de betrokken leerkracht, maar dat leidt niet tot een oplossing. De spanningen nemen verder toe.
Wat nu? Welke stappen moet je zetten om de feiten zorgvuldig te onderzoeken en welke maatregelen kan je nemen om de situatie op te lossen en verdere schade te voorkomen?
Wat zegt de wet?
Racistische opmerkingen kunnen strafbaar zijn
De antidiscriminatiewetgeving beschermt onder meer tegen discriminatie op grond van huidskleur, afkomst, nationaliteit, zogenaamd ras en nationale of etnische afstamming.
Racistische opmerkingen kunnen onder het toepassingsgebied van deze wetgeving vallen wanneer zij de vorm aannemen van intimidatie. Dat is het geval als ongewenst gedrag dat verband houdt met een beschermd kenmerk als doel of gevolg heeft dat iemands waardigheid wordt aangetast en een bedreigende, vijandige, beledigende, vernederende of kwetsende omgeving ontstaat.
Zorgvuldig onderzoek vereist
Een melding of klacht betekent niet automatisch dat de feiten vaststaan. De school moet de situatie zorgvuldig en objectief onderzoeken. Daarbij is het belangrijk om de verschillende betrokkenen te horen, relevante getuigenissen te verzamelen en na te gaan wat er precies is gebeurd.
Afhankelijk van de omstandigheden kan de onderwijsinspectie hier een rol in spelen. Een onderzoek of verslag van de inspectie kan bijdragen tot de beoordeling van de feiten en kan, indien er een gerechtelijke procedure volgt, als bewijselement worden gebruikt.
Juridische gevolgen
Wanneer blijkt dat een leerling het slachtoffer is van discriminatoire intimidatie, moet de school passende maatregelen nemen om de situatie te beëindigen en herhaling te voorkomen. Afhankelijk van de ernst van de feiten en de context kan het bijvoorbeeld gaan om:
- pedagogische maatregelen
- formele waarschuwing
- tuchtrechtelijke maatregelen ten aanzien van het personeelslid
- andere organisatorische maatregelen om verdere schade te voorkomen en een veilige leeromgeving te waarborgen
Een rechter kan bevelen dat de discriminerende situatie wordt stopgezet en kan hieraan een dwangsom koppelen. Daarnaast kan het slachtoffer onder bepaalde voorwaarden recht hebben op een schadevergoeding.
Wat is ons advies?
Neem meldingen onmiddellijk ernstig
Wanneer je als directeur kennis krijgt van mogelijke racistische uitspraken, is het belangrijk om snel te handelen. Uitstel kan leiden tot verdere escalatie en het vertrouwen van de betrokkenen ondermijnen.
Maak duidelijk dat de school iedere melding van discriminatie ernstig neemt, zonder daarbij vooruit te lopen op de resultaten van het onderzoek.
Onderzoek de feiten zorgvuldig en objectief
Luister naar alle betrokken partijen en geef hen de kans om hun versie van de feiten toe te lichten:
- Verzamel concrete feiten.
- Documenteer gesprekken zorgvuldig.
- Identificeer eventuele getuigen.
- Ga vertrouwelijk om met de informatie.
Vermijd conclusies zolang de feiten nog niet voldoende opgehelderd zijn.
Vraag ondersteuning wanneer nodig
Bij complexe of emotioneel geladen situaties kan externe ondersteuning helpen.
Afhankelijk van de situatie kan je een beroep doen op:
- CLB
- pedagogische begeleidingsdiensten
- bemiddelaar
- onderwijsinspectie
- Unia, voor informatie over discriminatie en mogelijke oplossingen
Een neutrale derde partij kan helpen om het vertrouwen tussen de betrokkenen te herstellen en verdere escalatie te voorkomen.
Investeer in een inclusieve schoolcultuur
Zelfs wanneer de feiten niet volledig vaststaan, kan de situatie wijzen op onderliggende spanningen binnen de school. Denk daarom niet alleen aan het oplossen van het individuele conflict, maar investeer ook in een inclusieve schoolcultuur met aandacht voor diversiteit en antiracisme.
Dat kan bijvoorbeeld door:
- vormingen rond discriminatie, inclusie en interculturele communicatie
- duidelijke meldings- en klachtenprocedures
- klas- of schoolactiviteiten rond respect en diversiteit
- momenten van dialoog tussen leerlingen, ouders en personeel
- heldere afspraken over de aanpak van discriminerend gedrag
Zorg ook voor duidelijke meldings- en klachtenprocedures zodat leerlingen, ouders en personeelsleden weten waar ze terechtkunnen met een melding, hoe klachten worden behandeld en welke ondersteuning beschikbaar is.
Zo draagt de school bij aan een veilige leeromgeving voor iedereen.
Andere situaties en advies
Alle situaties en adviesAntisemitische uitspraken op het werk: wat doe je als hr?
Aangepast uurrooster om religieuze redenen of gezinssituatie: moet je als hr akkoord gaan?
Hoofddoek bij artikel 60: mag je dat als OCMW verbieden?
Nieuwsbrief
Ben je als werkgever, (diversiteits)manager, hr-professional, preventie-adviseur of vakbondsafgevaardigde geïnteresseerd in nieuws over diversiteits- en inclusiebeleid? Registreer je snel om 4 keer per jaar de DEI News van Unia in je mailbox te krijgen.