Wat doe je als een leidinggevende antisemitische opmerkingen maakt?
Als hr-medewerker krijg je een melding van Adam. Hij vertelt dat zijn leidinggevende geregeld negatieve uitspraken doet over Joden, zowel tijdens vergaderingen als in persoonlijke gesprekken. Ondanks dat Adam heeft aangegeven dat hij deze opmerkingen kwetsend vindt, blijft het gedrag aanhouden. Adam voelt zich daardoor altijd maar minder comfortabel op het werk en meldt de situatie bij hr. Hoe ga je om met deze melding?
Wat zegt de wet?
1. Antisemitische opmerkingen richten zich op een beschermd kenmerk
Joodse personen kunnen bescherming genieten op basis van verschillende beschermde kenmerken, zoals afkomst, etnische afstamming, geloof of levensbeschouwing, afhankelijk van de concrete situatie.
Het is niet noodzakelijk dat Adam zelf Joods is om beschermd te zijn. Ook iemand die wordt geconfronteerd met discriminerend gedrag of pesterijen omdat hij geassocieerd wordt met een beschermde groep, of omdat hij opkomt tegen discriminatie, kan zich beroepen op de wettelijke bescherming.
2. Discriminerende pesterijen zijn verboden
Omdat deze feiten zich voordoen binnen een arbeidsrelatie, is de welzijnswetgeving van toepassing. Wanneer een werknemer herhaaldelijk vijandige, vernederende of bedreigende opmerkingen maakt over Joden, kan er sprake zijn van pesterijen op het werk.
Pesterijen op het werk zijn een vorm van psychosociale belasting. Het gaat om een geheel van meerdere gedragingen die gedurende een bepaalde tijd plaatsvinden en tot doel of gevolg hebben:
- dat persoonlijkheid, waardigheid of fysieke of psychische integriteit van een werknemer wordt aangetast
- of dat een bedreigende, vijandige, beledigende, vernederende of kwetsende werkomgeving ontstaat
Dat geldt des te meer wanneer de feiten worden gepleegd door een leidinggevende. Van hen mag worden verwacht dat zij bijdragen aan een veilige en respectvolle werkomgeving.
3. Verantwoordelijkheid van de werkgever
Werkgevers zijn verplicht om de nodige maatregelen te nemen om het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk te bevorderen. Dat omvat ook de preventie van psychosociale risico's, zoals geweld, pesterijen en discriminerend gedrag op het werk.
Wanneer signalen van discriminatie, intimidatie of agressie bekend zijn, moet de werkgever die ernstig nemen en gepast reageren. Dat betekent:
- feiten onderzoeken
- veiligheid van de betrokken werknemers waarborgen
- indien nodig, maatregelen nemen om herhaling te voorkomen.
Daarbij moet niet alleen aandacht worden besteed aan de individuele feiten, maar ook aan eventuele bredere risico's op discriminatie, pesterijen of geweld binnen de organisatie.
4. Bescherming tegen represailles
Een werknemer die te goeder trouw een melding doet of meewerkt aan een procedure, geniet onder bepaalde voorwaarden bescherming tegen nadelige maatregelen die verband houden met die melding. Denk bijvoorbeeld aan een ontslag, demotie, negatieve evaluatie of andere ongunstige behandeling als reactie op de melding.
Als hr-medewerker is het daarom belangrijk om er op toe te zien dat Adam geen negatieve gevolgen ondervindt omdat hij de situatie heeft aangekaart.
Wat is ons advies?
Situaties zoals deze zijn vaak complex en vragen een grondige aanpak. Externe expertise, bijvoorbeeld van een preventieadviseur, kan helpen om de feiten correct te analyseren, passende maatregelen te bepalen en een duurzaam preventiebeleid uit te bouwen.
We geven hier alvast enkele tips:
Openen 1. Neem de melding ernstig
Zorg dat Adam zich gehoord voelt. Maak duidelijk dat signalen van discriminerende opmerkingen of pesterijen op het werk ernstig worden genomen binnen de organisatie.
Openen 2. Informeer over de beschikbare procedures
De hr-dienst kan een belangrijke rol spelen als aanspreekpunt, maar is niet altijd de aangewezen actor om de feiten zelf te onderzoeken.
- Bekijk welke interne procedure van toepassing is en informeer Adam over de opties die binnen de organisatie bestaan om psychosociale risico's, pesterijen of discriminerend gedrag aan te kaarten. Afhankelijk van de situatie kan het aangewezen zijn om:
- te verwijzen naar de vertrouwenspersoon
- contact op te nemen met de preventieadviseur psychosociale aspecten
- psychosociale begeleiding aan te bieden
- afspraken te maken om zijn veiligheid en welzijn op het werk te waarborgen
- Verduidelijk de wetgeving rond bescherming tegen represailles.
Openen 3. Waak over een zorgvuldige opvolging
Volg op of Adam de nodige ondersteuning krijgt en waak erover dat hij geen nadelige gevolgen ondervindt omdat hij de situatie heeft aangekaart. Respecteer daarbij de vertrouwelijkheid en de rolverdeling binnen de organisatie.
Openen 4. Trek lessen voor het beleid
Signalen over antisemitische opmerkingen of andere vormen van discriminatie kunnen een aanleiding zijn om mogelijke psychosociale risico's en discriminatierisico's binnen de organisatie breder in kaart te brengen. Bespreek samen met de betrokken actoren of bijkomende preventieve maatregelen nodig zijn, zoals sensibilisering, opleiding of een verduidelijking van de gedragscode.
Andere situaties en advies
Alle situaties en adviesAangepast uurrooster om religieuze redenen of gezinssituatie: moet je als hr akkoord gaan?
Hoofddoek bij artikel 60: mag je dat als OCMW verbieden?
Vasten op het werk: mag je als werkgever ingrijpen?
Nieuwsbrief
Ben je als werkgever, (diversiteits)manager, hr-professional, preventie-adviseur of vakbondsafgevaardigde geïnteresseerd in nieuws over diversiteits- en inclusiebeleid? Registreer je snel om 4 keer per jaar de DEI News van Unia in je mailbox te krijgen.