Integreer diversiteit en inclusie in je welzijns- en preventiebeleid
In België ben je verplicht om te zorgen voor het welzijn van je werknemers. Discriminatie en pesterijen op de werkvloer kunnen daarbij een belangrijke rol spelen. Ontdek het antwoord op de volgende vragen:
Waarover gaat welzijn op het werk?
Welzijn op het werk gaat over fysieke veiligheid, maar ook over psychosociaal welzijn: mentaal welbevinden, morele en fysieke integriteit en een veilige, respectvolle werkomgeving.
Psychosociale risico’s hangen nauw samen met:
- organisatie van het werk
- inhoud en jobvoorwaarden
- interpersoonlijke relaties tussen collega’s en leidinggevenden
Een veilige, inclusieve werkcultuur is daarbij essentieel. Als medewerkers zich uitgesloten, onveilig of niet gerespecteerd voelen, raakt dat rechtstreeks aan hun welzijn.
Waarom is aandacht voor discriminatie en racisme belangrijk binnen het welzijnsbeleid?
Pesterijen en uitsluiting zijn belangrijke psychosociale risico’s. Ze wegen extra zwaar door wanneer ze verband houden met beschermde criteria uit de antidiscriminatiewetgeving.
Dergelijke situaties kunnen een negatieve impact hebben op:
- moreel en mentaal welzijn van medewerkers
- psychologische veiligheid en vertrouwen
- stress- en welzijnsniveau
- werkverzuim
- teams en de onderlinge samenwerking
Met een welzijnsbeleid dat anticipeert op risico’s zoals discriminatie, racisme of ongelijke behandeling scoor je op verschillende vlakken:
- Je zorgt voor veiligheid, duidelijkheid en vertrouwen.
- Je draagt bij tot een inclusieve werkomgeving.
- Je voorkomt welzijnsproblemen.
- Je ondersteunt medewerkers én leidinggevenden om gepast te reageren wanneer problemen ontstaan.
Wat is een (inclusief) preventiebeleid?
Preventiebeleid is een onderdeel van het welzijnsbeleid. Het bestaat uit alle acties en maatregelen waarmee een organisatie materiële en psychosociale welzijnsrisico’s opspoort en voorkomt.
Een inclusief preventiebeleid houdt expliciet rekening met diversiteit en risico’s op discriminatie of onveiligheid. Het beschermt medewerkers tegen represailles en combineert structurele met relationele maatregelen. Zo bouwt een organisatie continu aan een veilige en gelijkwaardige werkplek.
Wat zijn de hefbomen voor een inclusief preventiebeleid?
Deze 4 hefbomen ondersteunen een inclusief preventiebeleid:
Openen 1. Monitoring van psychosociale risico’s
Om discriminatie te voorkomen, moet je weten wat er leeft. Monitoring helpt om risico’s vroeg op te sporen:
- Breng de psychosociale risico’s regelmatig in kaart.
- Ga in dialoog met medewerkers, teams en leidinggevenden.
- Combineer kwantitatieve gegevens (bijvoorbeeld verloopcijfers, meldingen) met kwalitatieve signalen (feedback, bevragingen).
Openen 2. Duidelijke en veilige interne procedures
Zorg dat regels en procedures bekend zijn en toegankelijk voor iedereen. Denk bijvoorbeeld aan:
- Meldingsprocedures: bij wie en hoe kunnen medewerkers discriminatie of racisme melden?
- Klokkenluidersregeling : bescherm medewerkers die onrechtvaardige situaties signaleren.
- Non-discriminatieclausule : leg gelijke behandeling formeel vast in documenten en afspraken.
- Heldere disciplinaire sancties : verduidelijk de gevolgen van grensoverschrijdend gedrag, discriminatie, uitsluiting, pesterijen, …
Openen 3. Eerlijk en transparant wervings- en selectieproces
Denk onder meer aan de volgende acties:
- Analyseer het rekruteringsproces en spoor drempels op die voor uitsluiting of ongelijke behandeling kunnen zorgen.
- Zorg dat recruiters opgeleid zijn om biases tijdens het rekruteringsproces te herkennen (bijvoorbeeld via de eDiv-module ‘Neutraal rekruteren’).
- Controleer het beloningssysteem: wordt gelijk werk ook gelijk beloond?
Openen 4. Training en sensibilisering van medewerkers
Voorzie training voor medewerkers en leidinggevenden over:
- onbewuste vooroordelen
- antidiscriminatiewetgeving
- redelijke aanpassingen
- inclusief leiderschap
Ontdek de trainingsmogelijkheden bij Unia.
Hoe start je met een inclusief preventiebeleid?
Werk altijd op maat van je organisatie. Volg deze stappen:
Leg het fundament van je beleid
- Breng de psychosociale risico’s in kaart. Laat je inspireren door de vragenlijstmethode van de federale overheid.
- Wijs een vertrouwenspersoon en interne preventieadviseur aan.
- Werk met een externe preventiedienst waar nodig.
- Voorzie training over de antidiscriminatiewetgeving en het onthaal van slachtoffers.
- Werk veilige en duidelijke meldingsprocedures uit.
Communiceer breed en herhaal
- Verwerk het beleid in documenten zoals arbeidsovereenkomsten en arbeidsreglementen.
- Informeer medewerkers via bedrijfskrant, personeelsblad of intranet.
- Deel het Jaarverslag Preventie met medewerkers.
Blijf monitoren en bijsturen
- Bepaal wanneer je de psychosociale risico’s zal meten en analyseren.
- Voorzie vanaf de start ruimte voor bijsturing.
Interessante tools
Knipperlichten psychosociale risico’s op het werk
Psychosociale risico’s vormen een belangrijke bedreiging voor de gezondheid en de veiligheid van de werknemers en voor het goed functioneren van de ondernemingen. Met deze gebruikersgids en tools breng je deze risico's in kaart.
Gids voor de preventie van psychosociale risico's op het werk
Deze gids helpt je psychosociale risico’s op het werk te herkennen en te voorkomen. Informatie, stappen en tools voor een sterker preventiebeleid.
-
Hoofdstuk 1
Diversiteitsbeleid uitwerken
- 1.1 Breng de diversiteit in je organisatie in kaart
- 1.2 Ga van start met je diversiteitsbeleid
- 1.3 Neem diversiteit op in je missie en visie
- 1.4 Integreer diversiteit en inclusie in je welzijns- en preventiebeleid
- 1.5 Investeer in inclusief leiderschap bij directe leidinggevenden
- 1.6 Gebruik de kracht van communicatie voor een sterk diversiteitsbeleid
- 1.7 Veranker je diversiteitsbeleid
- Hoofdstuk 2 Divers talent rekruteren en behouden
- Hoofdstuk 3 Leiding geven aan een divers team
- Hoofdstuk 4 Wetgeving en subsidies voor een inclusieve werkvloer
Begrippen over discriminatie
Nieuwsbrief
Ben je als werkgever, (diversiteits)manager, hr-professional, preventie-adviseur of vakbondsafgevaardigde geïnteresseerd in nieuws over diversiteits- en inclusiebeleid? Registreer je snel om 4 keer per jaar de DEI News van Unia in je mailbox te krijgen.