Mag je eisen dat je medewerker een eigen auto heeft?
Je bent werkgever van een kmo en werft Patrick aan als commercieel afgevaardigde. Kort na zijn indiensttreding deel je hem mee dat hij voor zijn professionele verplaatsingen zijn eigen auto moet gebruiken. Patrick zegt dat hij geen wagen heeft en dat de aankoop een te zware financiële last zou betekenen. Je beschouwt dit als een gebrek aan medewerking en waarschuwt hem dat zijn weigering gevolgen kan hebben voor zijn verdere tewerkstelling.
Mag je van Patrick verlangen dat hij een eigen auto aankoopt om zijn functie uit te oefenen? En mag je gevolgen verbinden aan zijn weigering om dat te doen?
Wat zegt de wet?
Eigen wagen is mogelijk discriminatie op basis van vermogen
Niet iedereen heeft de financiële middelen om een eigen auto te kopen en te onderhouden. De verplichting om voor het werk over een eigen wagen te beschikken, kan daarom personen met een beperkter budget benadelen.
Dat verschil in behandeling kan neerkomen op een onderscheid op basis van vermogen, een beschermd kenmerk onder de antidiscriminatiewetgeving. Een werkgever mag personen niet benadelen vanwege hun financiële situatie, tenzij daarvoor een objectieve en redelijke rechtvaardiging bestaat.
Een dergelijke vereiste is dus alleen toegestaan wanneer ze noodzakelijk is voor de uitoefening van de functie en er geen redelijk alternatief bestaat. Als professionele verplaatsingen bijvoorbeeld ook mogelijk zijn met een bedrijfswagen, huurwagen, deelmobiliteit of het openbaar vervoer, kan de eis om een eigen auto te bezitten discriminerend zijn.
Wanneer de verplichting om over een eigen auto te beschikken discriminerend is, zijn ook maatregelen tegen een werknemer die weigert aan die verplichting te voldoen discriminerend. Een waarschuwing, negatieve evaluatie, gemiste promotiekans of ontslag op die grond is in strijd met de antidiscriminatiewetgeving en kan leiden tot juridische gevolgen voor de werkgever.
Rijbewijs kan wel gerechtvaardigd zijn
Wanneer verplaatsingen een essentieel onderdeel van de functie zijn, kan je als werkgever vragen dat je medewerkers over een rijbewijs beschikken.
Ook deze vereiste moet noodzakelijk en proportioneel zijn. De werkgever moet kunnen aantonen dat het rijbewijs daadwerkelijk nodig is voor de goede uitvoering van de functie en dat er geen redelijk alternatief bestaat. Bovendien moet de werkgever instaan voor een passend vervoermiddel, zoals bijvoorbeeld een bedrijfswagen of een andere werkbare mobiliteitsoplossing.
Wat is ons advies?
Als werkgever of hr-medewerker is het belangrijk om mobiliteitsvereisten af te stemmen op de werkelijke noden van de functie. Zo vermijd je discriminatierisico's en vergroot je de toegang tot de functie voor een bredere groep kandidaten. Hou deze tips in je achterhoofd:
1. Wees transparant over mobiliteitsvereisten
Vermeld al tijdens de rekruteringsprocedure dat de functie regelmatige professionele verplaatsingen vereist. Omschrijf duidelijk wat je van je medewerker verwacht en welke ondersteuning je vanuit de organisatie voorziet.
Als werknemers hun eigen voertuig mogen gebruiken, informeer je hen best vooraf over de kilometervergoeding en andere voorwaarden.
2. Focus op de verplaatsingen, niet op het bezit van een auto
Bespreek welke mobiliteit absoluut nodig is om de functie uit te oefenen, en ga niet uit van de veronderstelling dat een medewerker over een eigen auto beschikt.
Onderzoek welke alternatieven mogelijk zijn, zoals:
- bedrijfswagen
- huur- of deelwagen
- combinatie van openbaar vervoer en andere vervoermiddelen
- mobiliteitsbudget of andere mobiliteitsoplossingen
3. Vermijd onnodige uitsluitingscriteria
Vraag alleen wat strikt noodzakelijk is voor de functie. Door te focussen op de reële functievereisten en voldoende mobiliteitsoplossingen aan te bieden, vermijd je juridische risico's en vergroot je tegelijk de toegang tot de functie voor een bredere groep kandidaten.
Andere situaties en advies
Alle situaties en adviesKandidaat met een hoofddoek weigeren als jeugdanimator: mag dat?
Kandidaten selecteren op woon-werkafstand: mag dat?
Nieuwsbrief
Ben je als werkgever, (diversiteits)manager, hr-professional, preventie-adviseur of vakbondsafgevaardigde geïnteresseerd in nieuws over diversiteits- en inclusiebeleid? Registreer je snel om 4 keer per jaar de DEI News van Unia in je mailbox te krijgen.