Ga verder naar de inhoud

Mag een ambtenaar homohuwelijken weigeren om religieuze redenen?

Als hr-verantwoordelijke in een gemeentelijke administratie krijg je een vraag van een collega van de dienst Burgerlijke Stand die zich beroept op zijn religieuze overtuiging. Hij weigert een huwelijksaangifte te doen voor een homohuwelijk en vraagt om deze dossiers toe te wijzen aan een collega. 

Je vraagt je af hoe je moet omgaan met deze situatie. Kan een ambtenaar zich op gewetens- of religieuze bezwaren beroepen om deze taak niet uit te voeren?

Wat zegt de wet?

Directe discriminatie op grond van seksuele oriëntatie

De antidiscriminatiewetgeving verbiedt discriminatie op grond van seksuele oriëntatie. Een ambtenaar die weigert om een huwelijksaangifte op te maken omdat het om een koppel van hetzelfde geslacht gaat, maakt een direct onderscheid op grond van seksuele oriëntatie. Voor een dergelijke weigering bestaat er geen wettelijke rechtvaardiging. Het gaat om directe discriminatie.

Discriminatie door een persoon met een openbare functie

Burgers hebben het recht om gelijk behandeld te worden door de overheid, ongeacht onder meer hun seksuele oriëntatie. Een ambtenaar die optreedt in naam van een gemeentelijke administratie moet zijn wettelijke opdrachten op een neutrale en niet-discriminerende manier uitvoeren. 

Bij discriminatie door een persoon met een openbare functie voorziet de wet in strafrechtelijke sancties. De weigering kan ook aanleiding geven tot disciplinaire maatregelen.

Gewetensbezwaren geen reden om essentiële taken te weigeren

De vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst is een fundamenteel recht. Ambtenaren mogen dus religieuze of levensbeschouwelijke overtuigingen hebben en uiten.

Die vrijheid houdt echter niet in dat ambtenaren een essentieel onderdeel van hun functie kunnen weigeren als dat leidt tot een discriminerende behandeling van burgers. Een werkgever mag verwachten dat wettelijke opdrachten correct worden uitgevoerd en dat burgers gelijk worden behandeld, ongeacht de persoonlijke overtuigingen van de betrokken medewerker.

Wat is ons advies?

1. Maak onmiddellijk duidelijk dat discriminatie niet aanvaardbaar is

  • Reageer snel en duidelijk wanneer een medewerker weigert om een dossier te behandelen omwille van de seksuele oriëntatie van de betrokken burgers.
  • Leg uit dat het niet gaat om een verschil van mening over een maatschappelijk thema, maar om de uitvoering van een wettelijke opdracht waarbij alle burgers gelijk moeten worden behandeld.

2. Herinner de medewerker aan zijn functieverplichtingen

  • Bespreek met de medewerker welke taken tot zijn functie behoren en welke verwachtingen gelden ten aanzien van personeelsleden die publieke dienstverlening verstrekken.
  • Maak duidelijk dat persoonlijke religieuze of levensbeschouwelijke overtuigingen gerespecteerd worden, maar niet kunnen rechtvaardigen dat bepaalde burgers anders worden behandeld of worden doorverwezen naar een collega.

3. Overweeg disciplinaire maatregelen indien nodig

Wanneer een medewerker blijft weigeren om zijn taken uit te voeren of discriminerend handelt, kan het nodig zijn om disciplinaire maatregelen te nemen overeenkomstig het toepasselijke statuut of arbeidsreglement. Zorg daarbij voor een zorgvuldige dossieropbouw en volg de procedures.

Andere situaties en advies

Alle situaties en advies
Teambeheer Geloof of levensbeschouwing

Hoofddoek bij artikel 60: mag je dat als OCMW verbieden?

Teambeheer Geloof of levensbeschouwing

Vasten op het werk: mag je als werkgever ingrijpen?

Nieuwsbrief

Ben je als werkgever, (diversiteits)manager, hr-professional, preventie-adviseur of vakbondsafgevaardigde geïnteresseerd in nieuws over diversiteits- en inclusiebeleid? Registreer je snel om 4 keer per jaar de DEI News van Unia in je mailbox te krijgen.